Một ngày thăm thú nơi “khai thác mỏ vàng trắng”

Hiện nay, với độ phát triển nghề nuôi chim yến tăng “chóng mặt” đến nỗi Chính phủ không kịp ban hành những chính sách để quản lý và vận hành mô hình tuyệt vời này. Nhiều người cho rằng đây là mỏ “vàng trắng” trên trời khai thác không bao giờ cạn kiệt.

Một ngày thăm thú nơi "khai thác mỏ vàng trắng" 1

Nghề nuôi yến bắt đầu từ chim yến bay vào nhà dân làm tổ

Câu chuyện nuôi chim yến trong nhà đầu tiên ở nước ta bắt nguồn từ đàn chim yến bay vào làm tổ tại ngôi nhà chung cư cũ giữa thành phố Nha Trang, một người dân lấy tổ bán, sau đó mấy người xung quanh phát hiện, đòi “ăn chia” cùng.

“Ăn chia” không đều dẫn đến kiện cáo nhau, thế là chính quyền thu hồi tòa nhà này giao cho Công ty chuyên khai thác, cung cấp sản phẩm Yến sào có nguồn gốc từ Khánh Hòa quản lý và khai thác.

Nếu vượt qua giai đoạn khó khăn, nghề nuôi yến có thể tạo thu nhập ổn định cho người dân 

Những hộ nuôi chim yến lâu năm như ông Vinh, bà Hoa đã có một thu nhập thụ động hằng tháng, giống như “lộc trời”. Nhiều người đã học cách làm theo mô hình dẫn dụ chim yến về nhà:

Ai có tiền đầu tư hẳn một tòa nhà giống như khách sạn 4 – 5 tầng nuôi yến, loại vừa vừa đầu tư nhà 2 – 3 tầng, loại khác cơi nới từ nhà ở, lên 1 – 2 tầng nuôi lên phía trên, vật liệu đôi khi làm bằng khung sắt, lợp mái và bao bọc bằng tôn, phía trong làm hệ thống cách nhiệt, cách âm.

Ông Lê Văn Bảy, ở phường Vĩnh Trường, thành phố Nha Trang đang làm chủ 4 chiếc tàu đánh cá xa bờ, thấy ông bạn làm yến thành công, ông đã làm theo. “Tàu đi biển, hai vợ chồng vào nhà người bạn ở Ninh Thuận chơi, ông bạn dẫn lên tầng lầu nuôi yến (tầng dưới buôn bán và ở) tham quan.

Thấy tổ yến dày đặc cả sàn nhà, hai vợ chồng tôi mê liền. Lập tức, tôi đầu tư ngôi nhà 7 tầng, ở 3 tầng phía dưới, 4 tầng trên nuôi yến. Sau một thời gian, đã có trên 50 tổ yến rồi, vài năm nữa mới thành yến đàn được” – Ông Bảy tâm sự.

Mua đất đầu tư xây dựng nhà yến

Chưa dừng lại ở đó, ông Bảy tiếp tục ra thị xã Ninh Hòa mua đất đầu tư nhà yến với tổng diện tích sàn trên 1.000m2, trị giá 3,5 tỉ đồng. “Tui đang xây một cái mới, diện tích yến ở 1.200m2.

Xong cái này, tôi làm thêm một cái trang trại trồng cây ăn trái, rồi làm cái nhà yến 3 tầng ở giữa nữa. Vừa có trái ăn, vừa thu hút yến về nhiều” – Ông Bảy tính toán kỹ càng.

Trường hợp như ông Bảy được xếp vào “binh hùng tướng mạnh”, còn nhiều người nông dân khác, họ đang ở nhà cấp 4, họ kêu gọi mấy hộ nông dân trong xóm cùng hùn vốn, làm một nhà yến 3 tầng:

“Một tổ yến nhỏ bằng 3 ngón tay, trị giá ngang bằng một tạ thóc. Dẫn dụ được 2.000 con chim yến vào nhà ở bằng 10 mẫu ruộng. Làm được 10 mẫu ruộng phải thuê một đoàn nhân công, còn 2.000 con chim yến thì “trời nuôi”.

Tui tính như vậy, nên mới góp tiền làm nhà yến trị giá 1,5 tỉ đồng, chưa tính giá trị đất. Sau 2 năm vận hành, tháng trước thu được 1kg tổ rồi” – Nông dân Nguyễn Quang Sang, ở thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa làm bài toán so sánh.

Đầu tư, dẫn dụ chim yến về nhà nuôi không phải điều đơn giản

Một ngày thăm thú nơi "khai thác mỏ vàng trắng" 2
Nhà nuôi yến ở Khánh Hòa

Đầu tư một nhà nuôi chim yến “chính quy” từ 1 – 4 tỉ đồng, 3 năm đầu phải lỗ vốn tiền vận hành. “Chim trời, cá nước” dẫn dụ tốt thì chim vào ở nhiều, sau năm thứ 5 bắt đầu thu hoạch kha khá, 10 năm mới thu nhập hằng tháng cả trăm triệu đồng. Gặp “số đen” dẫn dụ mãi chim không vào ở, tiền tỉ bỏ ra coi như “mất trắng”.

Theo ông Nguyễn Văn Vinh, ở xã Diên Hòa, huyện Diên Khánh, tỉnh Khánh Hòa lần thứ 2, ông mới chịu xởi lởi: “Trước đây, tôi nghe nói tổ chim yến chỉ dành cho vua chúa được ăn thôi.

Ông bạn của tôi bị bệnh sắp chết, sau khi ăn được gần 7 tổ yến, ông dậy ăn được cả tô cơm. Đó là ấn tượng của tôi với loài chim tuyệt vời này, buộc tôi phải đi vay mượn tiền đầu tư làm nhà nuôi yến gần 10 năm nay”.

Nông dân ra nước ngoài học cách nuôi yến

Nhà nuôi chim yến của ông Vinh có đàn chim 8.000 con là ước mơ của nhiều người. Năm sau, nó sẽ tăng lên 10.000 con, rồi thành quân đoàn lớn đặc kín cả nhà. Câu chuyện người nông dân như ông Vinh, đầu tư 700 triệu đồng xây dựng nhà yến, cách đây gần 10 năm rất ly kỳ.

“Tôi phải bỏ ra 15 triệu đồng để mời mấy chiến hữu uống cà phê ở một khách sạn 5 sao tại thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa, kéo dài hơn 1 năm, mới “moi” được chút ít kiến thức cơ bản nuôi chim yến” – ông Vinh tâm sự.

Nghề khai thác tổ yến cũng lắm gian nan

Chúng tôi có gặp công nhân bảo vệ đảo yến, công nhân khai thác, đội ngũ nghiên cứu, kế toán, kinh doanh… của Công ty Yến sào Khánh Hòa, xếp ra dài cả mét. Họ thấy cảm tình, cho tôi ra đảo Hòn Nội, Hòn Ngoại là nơi yến ở nhiều nhất Việt Nam tham quan.

Năm 2007, toàn tỉnh Khánh Hòa chỉ có 22 nhà nuôi chim yến, đến năm 2018, tăng vọt lên 334 nhà yến.

Kiến thức thu được từ các “chiến hữu” Công ty Yến sào có nguồn gốc từ Khánh Hòa – Xuất Khẩu đi Mỹ mới chỉ củng cố lòng tin cho ông Vinh 30%.

Vì những thứ ông nghe, ông thấy chim làm tổ trên những vách đá ngoài đảo, kiến thức nuôi chim yến trong nhà cũng rất hạn chế. Ông Vinh quyết định xuất ngoại sang Malaysia tham quan xây dựng nhà dẫn dụ chim yến.

Kiến thức nuôi yến sào “nội địa” vẫn tốt hơn 

Một ngày thăm thú nơi "khai thác mỏ vàng trắng" 3
Nếu nắm bắt được kỷ thuật đúng thì đàn chim yến sẽ bay về nhà nuôi nhiều

“Tìm đến một ngôi làng thấy nhà nuôi chim yến rất nhiều, chỉ đứng ngoài nhìn vào và qua người phiên dịch người Malaysia nói tóm tắt bằng tiếng Việt. Ông Vinh phải chi tiền “lót tay” cho mấy ông chủ, kỹ thuật bên đó.

Tiền nhiều thì nói nhiều, tiền ít thì nói ít. Gút lại, kiến thức của anh em Công ty Yến Sào có nguồn gốc xuất xứ Khánh Hoà vẫn ngon hơn mấy ông ngoại” – Ông Vinh chia sẻ.

Ông Vinh đã vay mượn đủ mọi nguồn, kể cả vay “tiền nóng” đầu tư nhà yến với kết cấu bằng đúc bê tông kiên cố, tổng diện tích gần 200m2. 7 tháng trôi qua, ông Vinh không dẫn dụ được con chim yến nào vào ở.

Ông Vinh nhớ lại khó nhọc: “Đến tháng thứ 8 mới có một con “cô đơn” vào ở trong nhà, vài hôm sau, nó cặp đôi người “bạn tình” về cùng ở chung. 2 năm đầu, vợ chồng tôi phải cồng lưng làm ruộng, vườn, bán heo, lúa, mía… lo trả nợ dần dần. Từ con chim “cô đơn” ban đầu, nó làm tổ, đẻ trứng, sinh con…, thế là tăng dần lên số mấy ngàn như bây giờ”.