Chợ Đầm – Nha Trang, thận trọng với “mê hồn trận” yến sào

Khách du lịch khi đến Nha Trang, với tư cách là du khách và là người tiêu dùng (NTD), nếu không cẩn thận sẽ mua nhầm yến sào rởm, bày bán tràn lan ở chợ Đầm – trung tâm thương mại hàng đầu của thành phố biển này.

Chợ Đầm - Nha Trang, thận trọng với "mê hồn trận" yến sào 1

Lạc vào “mê trận” mang tên yến sào

Trong khi mực tẩm, vi cá được bày bán công khai, thì có một đặc sản khác của Khánh Hòa lại được chào bán hết sức “bí mật”.

Đó là yến sào,hay còn gọi là tổ chim yến. Hầu hết yến sào ở chợ Đầm không nhãn mác, không có tên cơ sở sản xuất. Trên sạp hàng hoàn toàn không bày bán yến sào, chỉ khi khách hỏi mua, chủ hàng mới lôi hàng ra giới thiệu.

Lý do yến sào không được bán công khai tại chợ Đầm: “Nếu là hàng thật và muốn bán được hàng, người bán phải bày hàng. Trừ phi trốn thuế và không trung thực hoặc vì không khẳng định được chất lượng, người bán hàng mới không bày ra thôi. Bởi muốn kinh doanh, cần phải khai báo các mặt hàng bán”.

Trong vai khách du lịch đi tìm mua yến sào, chúng tôi được nhiều chủ hàng chào mời đon đả. Nắm bắt nhu cầu thực sự của khách, khi đó chủ hàng mới dẫn khách vào phía trong quầy để giới thiệu sản phẩm hoặc vào trong lấy ra hộp yến sào để bán.

Không trưng bày hàng hóa mà dự trữ bên trong kho, khách có nhu cầu mới mang ra bán

Chợ Đầm - Nha Trang, thận trọng với "mê hồn trận" yến sào 2
Yến sào được bày bán một cách “bí mật”

Tại sạp Kim Phụng, người bán hàng dẫn chúng tôi vào phía trong cửa hàng gặp chị chủ tên Phụng. Chị này lôi ra hàng bịch yến sào loại còn nguyên tổ đã qua sơ chế.

Khi chúng tôi thắc mắc vì sao sản phẩm không được bày trên sạp và không có nhãn mác, chủ sạp cho biết: “Chị chủ yếu bán sỉ vì đã có sẵn lượng khách lớn rồi.

Mà nhãn mác làm chi em. Hàng Khánh Hòa đấy, em tinh thì em mua không tinh thì thôi. Hàng 7 triệu đồng chứ mấy bạc mà dối em làm chi… Chị bán có hóa đơn đàng hoàng”.

Giá yến sào tại “chợ” dao động từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng/lạng

Yến sào nuôi giá 6,5 triệu đồng/lạng, hàng 3,2 triệu, 3,5 triệu đồng/lạng cũng có tùy tai (tổ yến – PV) lớn nhỏ. Yến huyết đảo có giá tới 24 triệu đồng/lạng, nhưng yến huyết nuôi giá chỉ 6,5 triệu đồng/lạng.

Trong khi đó, tại cửa hàng Thiên Long, khi nghe chúng tôi hỏi mua yến sào, bà vợ đang bụng mang dạ chửa cùng chồng đon đả kéo ghế mời chúng tôi ngồi, sau đó vào nhà lấy ra 2 hộp yến giới thiệu.

Nhìn bên ngoài, hộp yến giá vài triệu đồng được đựng trong hộp nhựa đục mờ, xấu xí, không nhãn mác, không hề có thông tin gì kèm theo. Giá bán khá rẻ so với yến sào trên thị trường, loại 2,5 triệu đồng và loại 3,5 triệu đồng.

Trước khi thực hiện bài điều tra này, chúng tôi đã có dịp tìm hiểu và tiếp cận với yến sào tại các công ty kinh doanh mặt hàng này có uy tín của nhà nước nên nhìn hình dáng yến sào bán tại đây, chúng tôi không khỏi nghi ngờ.

Yến tổ còn nguyên lông nhưng về cảm quan thấy lông dính vào rất thủ công và không hề tự nhiên. Nếu là tổ yến thật, từng sợi nước bọt yến quyện chặt cùng với lông rất khít.

Đến sạp Hương Lan, tổ yến ở đây được chào bán với giá 3,5 triệu đồng/lạng yến nuôi, yến đảo giá 4,5 triệu đồng/lạng, yến huyết giá 4,5 triệu đồng/lạng.

Thấy chúng tôi giơ máy ảnh (kiểu khách du lịch chụp ảnh) lên chụp, chị chủ hàng nói giọng Huế đã phẩy tay: “Đừng quay phim em, chị không thích em quay” rồi quay sang nhân viên bán hàng quát: “Cất ngay đi”.

Trái với bà chủ hàng trên, vợ chồng bà chủ sạp Thiên Phú đon đả chào mời sau khi dẫn chúng tôi vào phía trong sạp: “Yến sào 4 triệu đồng/lạng. Nếu cháu mua loại tốt hơn giá 5 triệu đồng/lạng”.

Khi chúng tôi đưa yến lên mũi ngửi, bà chủ nói ngay: “Vì là dãi yến nên không có mùi gì đâu, nếu mua, cháu gọi điện, cô sẽ mang hàng tận khách sạn”.

Chợ Đầm - Nha Trang, thận trọng với "mê hồn trận" yến sào 3
Yến sào “rởm” được bày bán tràn lan

Với muôn vàng lời quảng cáo, mời chào “có cánh”

Khác với yến sào tại sạp Thiên Phú, yến sào tại sạp Minh Phương có mùi hôi và mốc. Giá yến sào chỉ 3,5 triệu đồng/lạng, cũng có loại 4,2 triệu đồng và 5 triệu đồng/lạng. “Nếu lấy hàng cô bớt cho 100.000 đồng, có người vừa mới lấy nè, có bầu ăn vào đẻ con cứng cáp, phụ nữa ăn đẹp da đấy”.

Bà chủ hàng còn tư vấn: “Em đừng mua hàng nào trắng tinh vì họ dùng thuốc tẩy hoặc ngâm phèn độc hại lắm. Cũng do người mua trả rẻ nên người bán phải làm thế để giảm giá thành. Mình không dám làm…”.

Khi chúng tôi hỏi chị có giấy chứng nhận bán hàng yến sào không? Chị chủ cũng khá thẳng thắn cho biết, không có giấy tờ gì và nói: “Mua mà sợ giả thì không mua được đâu em”.

Có thể thấy, mặt hàng yến sào giá thành khá đắt ở chợ Đầm được bày bán rất phong phú và “bình dân”, hầu như quầy đặc sản nào cũng có.

Tất cả đều không rõ nguồn gốc xuất xứ, “thật thật hư hư”, nên người tiêu dùng như lạc vào “mê hồn trận”, rất khó biết đâu là thật là giả, và có bị hớ hay không nếu có ý định mua món hàng cao cấp này.

Làm thế nào để tránh mua hàng rởm?

Chợ Đầm - Nha Trang, thận trọng với "mê hồn trận" yến sào 4
Yến sào nguyên chất 100%

Nhiều du khách đến Nha Trang ngoài việc bị hớ khi mua sản phẩm yến sào tại chợ Đầm sẽ còn rất dễ bị hớ vì đội ngũ dẫn khách.

Như chủ sạp hàng Kim Phụng cảnh báo: “Em đừng nghe theo lời mấy người taxi. Họ dẫn em đến chỗ bán yến sào rồi sau đó quay lại lấy tiền 20% số tiền khách mua từ đại lý đó”. Ngay tại chợ Đầm, sạp không bán yến sào nhưng khi khách hỏi mua yến sào sẽ được dẫn đến chỗ bán và hưởng phần trăm.

Dù có người dẫn đi mua thì người tiêu dùng chưa chắc đã tránh khỏi mua phải hàng giả, hàng yến nuôi được bán với giá yến đảo…

Trên thị trường, mặt hàng yến sào đa dạng chủng loại và nguồn gốc xuất xứ như hàng làm thủ công, hàng nhập từ Singapore, Malaysia, Indonesia. Yến sào ở các nước này có hàm lượng chất dinh dưỡng không bằng yến sào của Việt Nam nên giá rẻ hơn yến Việt.

Để tránh mua phải hàng giả, hàng không đúng chất lượng, NTD cần phải mua ở cửa hàng có tên tuổi, địa chỉ rõ ràng, mua đúng thương hiệu.

Yến sào tinh chế bán ở chợ thường dẻo dẻo, các sợi không đan vào nhau hoặc loại khô cứng nhắc. Yến sào làm từ lòng trắng trứng, bột rong… đều có trên thị trường.

Yến sào thật khi ngâm sẽ thành sợi, chứ không vón cục, nếu có cục vì đó là một dạng của mủ chu chứ không phải yến sào.

Mủ chu khoảng 200 ngàn đồng/kg, chiết suất từ cây mủ chu nên nó nhớt. Để yến có độ nhớt giống tuyến nước bọt của yến nên họ dùng mủ chu để làm giả.

Yến sào thật sẽ có mùi tanh thơm còn yến rởm có mùi tanh của hải sản được chế vào. Chính vì vậy, giá yến tinh chế thật khoảng 5,7 triệu đồng/lạng còn yến sào tinh chế ở bên ngoài không rõ nguồn gốc có giá 3 hoặc 4 triệu đồng/lạng”.

Nhận biết yến thật hay giả qua mùi vị của tổ yến

Chợ Đầm - Nha Trang, thận trọng với "mê hồn trận" yến sào 4
Các món ăn được chế biến từ yến sào thật sẽ có mùi vị đặc trưng

Hàng yến đảo dai, có mùi tanh và hôi hơn yến trong nhà vì nó ở ngoài sương giá. Nếu tổ yến không có mùi gì thì không nên mua vì nó mất đi mùi do người làm dùng nhiệt độ sấy khô quá nhiều hoặc yến đó không đảm bảo chất lượng. Tổ yến nhà thường dài và mỏng, độ dày không bằng tổ yến đảo”.

Để phân biệt yến sào thật với yến sào có trộn bột rau câu, khi ngâm nước thì tổ yến thật sẽ nở ra nhưng vẫn giữ hình tổ với từng sợi mảnh.

Hàng giả sẽ dính như hồ và nhớt nhớt. Do đó, tổ yến sau khi ngâm sẽ không bị vón cục, hay có bản to mà thành sợi mềm. Đó là nước bọt của chim yến nhả ra để làm tổ.

Tốt nhất khi mua tổ yến nên mua yến sào chưa chế biến vì nhận diện dễ hơn yến làm rồi. Thậm chí, nếu không phải người trong nghề thì chỉ có thể phân biệt yến sào nuôi và yến đảo khi ăn.

Như vậy, để mua được hàng tốt, người tiêu dùng nên chọn mua của các doanh nghiệp có uy tín, không nên mua ở chợ nhất là khi không quen biết người bán.

Hơn nữa, nếu đi du lịch việc bị lừa là chuyện dễ xảy ra nên cần cẩn trọng với chính những người môi giới hàng hay bán hàng.